بهگزارش خبرنگار میراثآریا، امیر کرمزاده امروز سهشنبه ۱۰ شهریور، با اشاره به گستردگی کمنظیر میراث تاریخی استان اصفهان، گفت: در شهر اصفهان حدود دو هزار هکتار بافت تاریخی وجود دارد و از مجموع ۱۶۸ شهر تاریخی کشور، ۳۳ شهر در استان اصفهان قرار گرفته است؛ از این رو اصفهان از نظر گستره بافت و بناهای تاریخی، جایگاهی متفاوت در کشور دارد.
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان اصفهان ادامه داد: در استان اصفهان تاکنون ۲۲ هزار و ۵۰۰ بنای تاریخی شناسایی شده است و با توجه به این حجم از میراث، ظرفیت نیروی انسانی و اعتبارات اداره کل میراث فرهنگی به تنهایی امکان نگهداری و مرمت همه این بناها را فراهم نمیکند.
کرم زاده افزود: براساس ماده ۹۸ قانون برنامه ششم توسعه و احکام دائمی، دستگاههایی که بناهای تاریخی در اختیار دارند مکلف هستند از محل اعتبارات خود نسبت به مطالعه، مرمت و بهرهبرداری از این بناها اقدام کنند؛ بنابراین بناهای تاریخی متعلق به شهرداری، اداره اوقاف و دیگر دستگاههای اجرایی، مسئولیت مستقیم مالک یا متولی خود را دارند.
بناهای تحت مالکیت میراثفرهنگی رها نشدهاند
کرمزاده با تأکید براینکه بناهای تاریخی تحت مالکیت ادارهکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان رها نشدهاند، گفت: بناهایی که سند مالکیت آنها به نام میراثفرهنگی است، بهصورت سالانه مورد مرمت قرار میگیرند و این اداره کل در قبال آنها وظیفه و تکلیف قانونی دارد. در مقابل، نسبت به دستگاههایی که در انجام وظایف قانونی خود کوتاهی میکنند، به عنوان دستگاه حاکمیتی موضوع ترک فعل را پیگیری میکنیم و در همین چارچوب بیش از ۹۰ مورد ترک فعل به اداره اوقاف اعلام شده است.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان ادامه داد: در مواردی همچون تخلفات ساختمانی و مداخلات غیرمجاز در بافت تاریخی نیز اداره کل میراث فرهنگی ورود کرده و موارد را از طریق مراجع قضایی پیگیری میکند.
او با اشاره به مسئولیت دستگاهها در رفع خطر بناهای تاریخی افزود: در مواردی که بنای تاریخی از نظر ایمنی برای شهروندان خطر ایجاد کند، شهرداری میتواند با دریافت نظر اداره کل میراث فرهنگی و دادستانی، نسبت به تأمین دلیل و انجام اقدامات لازم برای رفع خطر اقدام کند و هزینههای مربوط نیز باید از سوی مالک یا دستگاه مسئول تأمین شود.
کرمزاده همچنین نسبت به پدیده رهاسازی عمدی برخی بناهای تاریخی هشدار داد و تصریح کرد: گاهی مالکان با رها کردن بنا و حتی ایجاد شرایطی مانند نفوذ آب، زمینه فرسودگی و تخریب بنا را فراهم میکنند؛ در حالی که قانونگذار برای جلوگیری از چنین اقداماتی تکلیف مشخص کرده و در صورت وقوع، موضوع باید از طریق اعلام جرم پیگیری و بنا به اصالت خود بازگردانده شود.
خلأ همکاری میان متولیان، حفاظت از بازار و بافت تاریخی را دشوار کرده است
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان اصفهان با اشاره به تعدد مالکان و متولیان بناهای تاریخی در اصفهان گفت: بخشی از بناهای تاریخی استان ثبت ملی شده و بخشی نیز واجد ارزش تاریخی هستند و مالکان، دستگاههای اجرایی و ورثهای که بنا در اختیار آنها قرار گرفته، مسئولیت دارند نسبت به حفاظت و مرمت ملک خود اقدام کنند. یکی از چالشهای جدی در اصفهان، نبود همکاری مؤثر میان دستگاههایی است که باید در زمینه حفاظت از بناهای تاریخی در کنار یکدیگر قرار گیرند. در برخی استانها بازار، اوقاف، شهرداری و میراث فرهنگی به صورت مشارکتی برای حفاظت و مرمت بناها اقدام میکنند، اما در اصفهان در بسیاری از موارد بار اقدامات حفاظتی بر دوش میراث فرهنگی قرار گرفته است.
کرمزاده ادامه داد: در بازار تاریخی اصفهان نیز نمونههایی وجود دارد که مالک اصلی بنا یا متولی آن، مسئولیت مرمت را بر عهده نمیگیرد و حتی در مواردی مانند آسیب سقف مغازه و نفوذ آب، انتظار دارد شهرداری، اوقاف یا میراث فرهنگی هزینه مرمت را پرداخت کنند؛ در حالی که اصل مسئولیت باید متوجه مالک و متولی بنا باشد.
او با اشاره به ضرورت استفاده از ظرفیت شهرداری برای حفاظت از بناهای تاریخی تصریح کرد: شهرداری میتواند در موارد ضروری از محل اعتبارات خود برای مرمت بنا اقدام کند و سپس هزینه را به صورت کارشناسی از مالک دریافت کند تا از طریق سازوکارهای قانونی، حفاظت از بنا متوقف نماند.
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان اصفهان درباره محدودیتهای قانونی این ادارهکل نیز گفت: میراثفرهنگی در بسیاری از موارد اختیار جلوگیری از نقل و انتقال ملک را ندارد و این موضوع نیازمند سازوکارهای قانونی و همکاری دستگاههای ذیربط است.
حفاری و تغییر کاربری در بافت تاریخی بدون مجوز میراثفرهنگی ممنوع است
کرمزاده با تأکید بر ضرورت رعایت ضوابط میراثفرهنگی در بافت تاریخی اصفهان گفت: هرگونه حفاری در بافت تاریخی باید با اجازه میراثفرهنگی انجام شود و تغییر کاربری واحدهای تجاری در محدودههای ثبتشده بافت نیز نیازمند اخذ مجوز از این ادارهکل است.
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان اصفهان ادامه داد: در مواردی شاهد حفاریهایی از سوی برخی دستگاهها بودهایم که در جریان آن آثار تاریخی از جمله بقایای متعلق به دورههای تاریخی گذشته نمایان شده، اما عملیات بدون دریافت مجوز لازم آغاز شده است.
او با اشاره به برخی مداخلات نامتناسب در میدان نقش جهان افزود: در یکی از موارد، یک بانک اقدام به اجاره مغازه برای فعالیت مرتبط با اسکوتر کرده بود که ادارهکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان نسبت به آن شکایت کرد، اما پیگیریها به نتیجه مطلوب نرسید.
کرم زاده همچنین آموزش تخصصی قضات درباره الزامات حفاظت از میراثفرهنگی را ضروری دانست و گفت: بخشی از مشکلات موجود به آشنایی ناکافی برخی قضات با مباحث تخصصی حفاظت از میراث فرهنگی بازمیگردد و امیدواریم با آموزش و فرهنگسازی، روند رسیدگی قضایی به پروندههای مرتبط با میراث فرهنگی تقویت شود.
بافت تاریخی نباید برای تأمین نیازهای امروز تخریب شود
کرمزاده در ادامه با اشاره به ضرورت سازگاری توسعه شهری با بافت تاریخی اصفهان عنوان کرد: رویکرد اساسی در حفاظت از بافت تاریخی این است که انسان و فعالیتهای امروز خود را با بافت تاریخی سازگار کنند، نه اینکه بافت تاریخی را برای تأمین نیازهای جدید تغییر دهیم.
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان اصفهان ادامه داد: بسیاری از بافتهای تاریخی اصفهان براساس الگوی یک یا دو طبقه شکل گرفتهاند، اما در برخی نقاط مجوز ساخت بناهای پنجطبقه صادر شده است؛ در حالی که کوچهها و معابر این محدودهها برای چنین حجم و ارتفاعی از ساختوساز طراحی نشدهاند.
او افزود: نتیجه چنین مداخلاتی، افزایش مشکلات ترافیکی، کمبود پارکینگ، دشواری دسترسی، فشار بر زیرساختهای خدماتی و کاهش کیفیت زندگی در بافت تاریخی است.
کرمزاده تصریح کرد: کوچههای بافت تاریخی برای عبور و مرور متناسب با دوره شکلگیری خود طراحی شدهاند و نمیتوان بدون توجه به این ویژگیها، الگوی تردد امروز را بر آنها تحمیل کرد.
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان اصفهان گفت: اگر قرار است زندگی در بافت تاریخی ادامه داشته باشد، باید متناسب با ظرفیت آن، زیرساخت و تسهیلات ایجاد شود؛ از جمله پیشبینی پارکینگ در ورودی بافت، استفاده از خودروهای برقی و ایجاد مسیرهای مناسب برای تردد درونبافتی.
او افزود: در برخی نقاط، به دلیل محدودیت دسترسی و نبود امکانات، خانههای تاریخی از چرخه سکونت خارج و به انبار تبدیل شدهاند؛ در حالی که با برنامهریزی درست میتوان زمینه بازگشت زندگی به بافت تاریخی را فراهم کرد.
احیای بناهای تاریخی نیازمند طرح مرمت و ضابطه روشن است
کرمزاده با اشاره به ظرفیت بناهای تاریخی برای جذب سرمایهگذار بخش خصوصی گفت: ورود بخش خصوصی به حوزه احیا و بهرهبرداری از بناهای تاریخی امکانپذیر است، اما این فرایند باید بر اساس ضوابط میراث فرهنگی انجام شود.
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان اصفهان ادامه داد: برای نمونه، اگر یک حمام تاریخی قرار باشد به سفرهخانه سنتی تبدیل شود، صرف تغییر کاربری کافی نیست و سرمایهگذار باید طرح مرمت بنا را تهیه کند تا این طرح در کمیته فنی میراث فرهنگی بررسی و تصویب شود.
او افزود: تبدیل یک حمام تاریخی به کاربری جدید، موضوعاتی همچون تأسیسات گرمایشی و سرمایشی، فاضلاب، رطوبت، وضعیت کاشیها و دیگر ملاحظات فنی مرمت را به همراه دارد و نمیتوان بدون مطالعه و طرح مصوب در چنین بناهایی مداخله کرد.
کرم زاده تصریح کرد: روند اخذ مجوز در میراث فرهنگی نیز مانند سایر دستگاهها مشخص است و همانطور که برای ساختوساز جدید باید از شهرداری و نظام مهندسی مجوز دریافت شود، مداخله در بنای تاریخی نیز تابع ضوابط مشخص و طرح مرمت مصوب است.
موزه ریسباف در مسیر تبدیل شدن به بزرگترین موزه منطقهای کشور
کرمزاده در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به طرح احیای کارخانه ریسباف گفت: این مجموعه با وسعت حدود هفت و نیم هکتار، قرار است به عنوان بزرگترین موزه منطقهای کشور احداث شود و مطالعات طرح اولیه مرمت آن نیز انجام شده است.
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان اصفهان ادامه داد: مشاور پروژه حدود ۹ ماه برای تهیه مطالعات اولیه مرمت فعالیت کرده و پس از آن، مرحله تهیه طرح محتوای موزه در دستور کار قرار گرفته است.
او افزود: پروژه موزه منطقهای ریسباف دارای مصوبه است و مالکیت آن در اختیار میراث فرهنگی قرار دارد. همچنین برای این مجموعه سند تکبرگ اخذ شده و مطابق مقررات، ابطال این سند و تعیین مالک جدید تنها در اختیار هیئت وزیران است.
کرمزاده با اشاره به برنامه تأمین مالی این پروژه گفت: حدود یکهزار و ۴۰۰ میلیارد تومان از محل منابع مولدسازی برای پیشبرد پروژه در نظر گرفته شده که امیدواریم تا پایان سال منابع آن تزریق شود.
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان اصفهان افزود: با تأمین این اعتبار، امکان پیشبرد فاز نخست پروژه و بهرهبرداری از بخش قابل توجهی از مجموعه فراهم خواهد شد.
او همچنین از برنامه بهرهبرداری از یک سالن اداری به مساحت ۶۰۰ مترمربع در این مجموعه طی دو ماه آینده خبر داد و گفت: سیاست دولت و پیگیریهای استاندار اصفهان و وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی بر این است که کشور، به ویژه اصفهان، از موزههای فاخر و در تراز ظرفیتهای فرهنگی و تاریخی خود برخوردار شود.
کرم زاده تأکید کرد: اصفهان با پیشینه تاریخی و فرهنگی خود ظرفیت آن را دارد که در حوزه موزهداری و موزهسازی به یکی از قطبهای اصلی کشور و منطقه تبدیل شود و پروژه ریسباف میتواند گامی مهم در این مسیر باشد.
انتهای پیام/
نظر شما